سلامت گربه فقط به تغذیه مناسب و محیط آرام محدود نمیشود؛ یکی از مهمترین موضوعاتی که بسیاری از سرپرستان کمتر به آن توجه میکنند، کنترل و پیشگیری از انگل گربه ها است. این انگلها ممکن است بدون علامت واضح وارد بدن حیوان شوند و بهتدریج باعث مشکلاتی مثل اختلالات گوارشی، ضعف سیستم ایمنی، کاهش وزن یا کمخونی شوند. به همین دلیل، شناخت علائم اولیه و آگاهی از راههای پیشگیری میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت گربه داشته باشد.
از طرف دیگر، برخی از انگل گربه ها قابلیت انتقال به انسان را دارند و در صورت بیتوجهی میتوانند مشکلات بهداشتی ایجاد کنند. به همین دلیل دامپزشکان توصیه میکنند سرپرستان گربه با انواع انگلها، روشهای انتقال، علائم آلودگی و برنامههای منظم انگلزدایی آشنا باشند. در ادامه این مطلب از پت شاپ چیتا، مهمترین انواع انگلهای گربه، نشانههای آلودگی و روشهای پیشگیری و درمان را به زبان ساده بررسی میکنیم.
انگلها که برای ادامه زندگی از بدن میزبان تغذیه میکنند و در صورت حضور در بدن گربه میتوانند سلامت حیوان را بهطور جدی تهدید کنند. بسیاری از انگلهای گوارشی با مصرف مواد مغذی، باعث سوءتغذیه، کاهش وزن، ضعف سیستم ایمنی و کمخونی میشوند؛ حتی اگر گربه اشتهای طبیعی یا زیاد داشته باشد. در بچهگربهها این وضعیت خطرناکتره، زیرا بدن آنها هنوز در حال رشده و آلودگی شدید انگلی میتواند در مدت کوتاهی باعث ضعف شدید، کمآبی بدن و در موارد حاد حتی مرگ شود.
نکته مهم دیگر، خطر بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان است. برخی انگلهای شایع گربه مانند Toxocara cati میتوانند از طریق تماس با خاک آلوده، جعبه خاک گربه یا حتی دست آلوده به تخم انگل به انسان منتقل شوند. در انسان، بهویژه در کودکان، این انگلها ممکن است باعث مشکلاتی مانند آسیب چشمی یا درگیری اندامهای داخلی شوند. به همین دلیل، دامپزشکان توصیه میکنند که گربهها بهصورت دورهای تحت برنامه کنترل و پیشگیری از انگلها قرار بگیرند تا هم سلامت حیوان حفظ شود و هم خطر انتقال به انسان به حداقل برسد.
با توجه به ویدیوی کانال یوتیوب درمان گربه های خانگی، انواع انگلهای گربه به دو دسته خارجی و داخلی تقسیم میشوند: انگلهای خارجی شامل کک، کنه و جرب هستند که میتوانند باعث خارش، بیماری پوستی، ریزش مو، کمخونی و حتی عفونتهای خونی شوند؛ و انگلهای داخلی مانند کرم گرد، کرم نواری، کرم قلابدار و کرم قلبی که بسته به نوعشان علائمی مثل شکمبرآمده، ضعف، استفراغ، اسهال، خارش اطراف مقعد، کمخونی شدید و آسیب به ریه و رگهای خونی ایجاد میکنند. راههای انتقال این انگلها هم شامل انتقال از مادر به بچهگربه، خوردن غذای آلوده یا گوشت خام، تماس با حیوانات یا مدفوع آلوده، و نیش حشرات مثل پشه و کک است.
در جدول زیر به طور خلاصه انواع انگل های گربه را مشاهده میکنید:
| نوع انگل | داخلی / خارجی | نشانههای رایج در گربه | نکته کلیدی و مهم |
|---|---|---|---|
| کرمهای گرد | داخلی | شکم متورم، اسهال، استفراغ، ضعف رشد در بچهگربه | بسیار شایع: بهویژه در بچهگربهها دیده میشود. |
| کرمهای نواری | داخلی | وجود ذرات سفید شبیه برنج در مدفوع، خارش اطراف مقعد | ارتباط مهم: معمولاً همراه آلودگی به کک دیده میشود. |
| کرم قلابدار | داخلی | کمخونی، بیحالی، اسهال تیره یا خونی | خطرناک: میتواند در بچهگربهها شدیدتر باشد. |
| ژیاردیا | داخلی | اسهال بد بو، مدفوع شل، کاهش وزن | نکته بهداشتی: رعایت نظافت محیط در کنترل آن بسیار مهم است. |
| کک | خارجی | خارش شدید، لیسیدن بیش از حد، دانههای سیاه روی پوست | خیلی مهم: آلودگی محیط خانه هم باید همزمان کنترل شود. |
| کنه | خارجی | التهاب پوستی، برجستگی روی پوست، بیقراری | نکته مهم: ممکن است ناقل برخی بیماریها باشد. |
انگلهای داخلی انقدری که تصور میشود بهراحتی قابل تشخیص نیست. ممکن است انگل ها را در مدفوع گربه یا اطراف ناحیه مقعد مشاهده کنید، اما در بسیاری از موارد علائم به شکل تغییرات رفتاری یا مشکلات گوارشی ظاهر میشوند. توجه به این نشانهها میتواند به تشخیص زودهنگام و درمان سریعتر کمک کند.
برخی از علائم رایج وجود انگل در گربه عبارتاند از:
در صورت پیشرفت آلودگی انگلی، این مشکلات میتوانند شدیدتر شوند و سلامت گربه را به طور جدی تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل پیشنهاد میشود معمولاً انگلزدایی دورهای گربه، هر چند ماه یکبار را برای پیشگیری و حفظ سلامت حیوان انجام دهید.
در بیشتر موارد درمان روی کرمهای گرد و نواری تمرکز دارد؛ چون این دو انگل در گربهها شایعترند. داروهای ضدانگل با از بین بردن کرمها عمل میکنند و انگلهای مرده از طریق مدفوع دفع میشوند. البته این داروها نقش پیشگیری دائمی ندارند و ممکن است گربه دوباره به انگل مبتلا شود.
درمان معمولاً با داروهای خوراکی یا تزریقی انجام میشود که دامپزشک بر اساس سن، وزن و وضعیت سلامت گربه آنها را تجویز میکند. در مواردی که تعداد انگلها زیاد باشد، دفع آنها ممکن است سختتر شود؛ بنابراین استفاده از غذاهای پرفیبر یا مقدار کمی روغن زیتون (با نظر دامپزشک) میتواند به حرکت بهتر روده کمک کند. برای کاهش خطر آلودگی، انگلزدایی باید بهصورت دورهای انجام شود.
زمان و دوز مصرف دارو کاملاً به وزن و سن گربه بستگی دارد. حتی امکان بدون محاسبه وزن دقیق گربه، از دادن داروی ضد انگل به گذبه خوداری کنید. برنامه ضد انگل تراپی گربه:
| گروه گربه | زمانبندی تقریبی ضدانگل | نکته مهم |
|---|---|---|
| بچهگربه | از سن پایین و به صورت منظم طبق نظر دامپزشک | حساسترین گروه: دوز باید کاملاً بر اساس وزن باشد. |
| گربه بالغ خانگی | معمولاً هر ۳ ماه یکبار | ریسک کمتر: اما همچنان نیاز به برنامه منظم دارد. |
| گربه بیرونرو | در فواصل کوتاهتر، گاهی ماهانه | ریسک بالا: تماس بیشتر با خاک، حیوانات و انگلهای محیطی دارد. |
| گربه باردار یا شیرده | فقط با تجویز دامپزشک | مصرف خودسرانه ممنوع: همه داروها در این دوره ایمن نیستند. |
| گربه بیمار یا ضعیف | بعد از ارزیابی کامل دامپزشک | اولویت: بررسی شرایط عمومی بدن قبل از مصرف دارو. |
طبق گایدلاین کنترل روتین انگل درCats Protection، برنامه درمان انگل در گربهها باید بر اساس سن، وزن و ارزیابی دامپزشک تنظیم شود: در بچهگربههای زیر ۶ هفته درمان کک بهطور معمول لازم نیست مگر در صورت آلودگی واضح، و درمان کرم نیز معمولاً فقط از حدود ۴ هفتگی در صورت نیاز انجام میشود؛ در بچهگربههای ۶ هفته تا ۶ ماه درمان ضدکک و ضدکرم باید پس از معاینه دامپزشکی شروع شود و بهصورت منظم تا ۶ ماهگی ادامه یابد؛ و در گربههای بالغ و همچنین گربههای باردار یا شیرده، کنترل انگل باید با نظر دامپزشک و بر اساس وضعیت بالینی، وزن و سابقه تماس با انگل انجام شود.
دادن قرص به گربه میتواند یکی از پر چالش ترین کار ها باشد ، اما با آمادگی قبلی و انتخاب روش مناسب میتوان آن را با استرس کمتر انجام داد. اما قبل از هر کاری باید درباره دوز دقیق، زمان مصرف و امکان خرد کردن قرص با دامپزشک مشورت کنید، چون برخی داروها باید کامل بلعیده شوند یا همراه غذا مصرف شوند تا اثربخشی مطلوب داشته باشند. سپس با توجه به رفتار گربه، روشی را انتخاب کنید که کمترین تنش را ایجاد کند و مطمئن شوید حیوان دارو را کامل میبلعد. طبق ویدیو یوتیوب چنل Cats Protection میتوان از راه های زیر استفاده کرد:
در پایان، بهتر است بعد از دادن دارو با تشویقی، نوازش یا بازی کوتاه تجربه مثبتی برای گربه ایجاد کنید. این کار کمک میکند دفعات بعدی مصرف دارو برای گربه و صاحبش راحتتر باشد.
بر اساس منابع معتبر دامپزشکی، برخی انگلهای گربه مانند توکسوپلاسما، کرمهای گرد، کرمهای قلابدار، ژیاردیا و کرمهای نواری قابلیت انتقال به انسان را دارند و در مواردی میتوانند باعث مشکلات گوارشی، ضایعات پوستی، آسیبهای چشمی یا عوارض جدیتری در زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی شوند. با این حال، خطر انتقال در گربههای خانگی که بهطور منظم تحت مراقبت دامپزشکی، انگلزدایی و رعایت اصول بهداشتی قرار دارند، بسیار پایین است و با شستوشوی دستها، تمیز کردن روزانه ظرف خاک و معاینات دورهای میتوان این خطر را تا حد زیادی کاهش داد.
